“Ảo tưởng sức mạnh” về sơ đồ tư duy


“Những sai lầm khi sử dụng Sơ đồ tư duy không phải ai cũng biết.”

Chắc hẳn việc sử dụng sơ đồ tư duy hay những lợi ích của sơ đồ tư duy không còn gì là xa lạ với các bạn học sinh nữa. Thế nhưng, sử dụng sơ đồ tư duy trong thực tiễn như thế nào, và làm sao để tránh những sai lầm khi mắc phải mà mình gọi là những “ảo tưởng sức mạnh” về sơ đồ tư duy thì không phải ai cũng biết. Chính vì lẽ đó, bài này sẽ chỉ ra một vài sai lầm bạn cần tránh cũng như nguyên tắc bạn cần nhớ. Có thể bạn đã đọc được ở đâu đó về sơ đồ tư duy  nhưng đa phần những tài liệu đó nói đến việc dùng sơ đồ tư duy, lợi ích cũng như hướng dẫn lập sơ đồ tư duy. Trong khi việc áp dụng thật thì có thể bạn sẽ gặp một vài sai lầm thực tiễn. Dựa trên kinh nghiệm đào tạo của bản thân mình cũng như tương tác với học viên trong mấy năm qua, mình tổng hợp lại nhanh như sau:

1. Hình trung tâm có nhất thiết phải liên quan đến chủ đề không?

Câu trả lời là không. Bởi vì để kích thích sự sáng tạo, hình trung tâm bạn vẽ gì cũng được. Nhưng hãy nhớ, đừng mất quá nhiều thời gian cho hình trung tâm. Và tờ giấy thì nhớ để ngang. Vì bạn để dọc, tính thẩm mỹ không cao và khó sắp xếp kiến thức hơn.

Slide11

2. Về màu sắc

Bộ não bị kích thích bởi màu sắc, nên không phải tự nhiên kinh đô phim ảnh thu hút hàng tỉ đô chứ không như phim đen trắng ngày xưa. Vậy nên nếu các nhánh chính bạn vẽ cùng màu, nó không có sự nổi bật. Hãy nhớ sơ đồ tư duy phải có ít nhất 3 màu. Và hai nhánh cạnh nhau thì không được cùng màu. Chỉ có các nhánh phụ bạn mới để cùng màu thôi. Và nhánh có màu gì thì chữ trên nhánh có màu tương tự như vậy.

Slide4

3. Viết gì trên nhánh?

Có những bạn chia sẻ “Anh ơi, kể từ ngày dùng sơ đồ tư duy, tập đề cương em dày gấp đôi so với bình thường.” – nhìn sơ đồ tư duy cứ thấy rối rối. Bạn nhìn thử sơ đồ tư duy bên dưới mình minh họa, bạn sẽ thấy đây là một sơ đồ tư duy chưa áp dụng nguyên tắc từ khóa, vì thế mà nhìn có vẻ hơi rối.

Slide10

(Sơ đồ tư duy chưa tận dụng được nguyên tắc từ khóa)

Hãy nhớ: chỉ 20% từ khóa nhưng có thể diễn đạt được 80% nội dung. Do vậy bạn chỉ cần nắm được 20% nội dung đó. (Cách lọc khóa như nào bạn đọc ở bài tuyệt chiêu dùng “Phao câu”). Vì thế ở trên nhánh thì bạn chỉ viết từ khóa thôi, và nhớ từ khóa phải viết ở trên, không viết ở dưới nhánh. Chỉ cần không mắc sai lầm này, sơ đồ tư duy bạn chắc chắn sẽ ngắn và hiệu quả.

4. Chèn hình ảnh cho sơ đồ tư duy

Hình ảnh rất quan trọng. Có hình ảnh nhớ rất nhanh. Do vậy bước cuối trong khi bạn vẽ sơ đồ tư duy là hãy thêm hình ảnh vào các nhánh. Hình ảnh đó có thể là hình minh họa, hình bạn chế ra, không nhất thiết phải đẹp. Hãy nhớ, không nhất thiết phải đẹp. Chỉ cần có hình ảnh, bộ não sẽ rất thích những điều đó.

Slide6

(Sơ đồ tư duy tổng hợp kiến thức văn học)

5. Sơ đồ tư duy có giúp ghi nhớ không?

Câu trả lời là KHÔNG. Sơ đồ tư duy là một loại ghi chú thông minh, nó giúp bộ não ấn tượng hơn và gia tăng khả năng ghi nhớ. Nhưng nếu muốn nhớ bài bạn vẫn phải áp dụng quy trình “Bài hôm nào xào ngay cho “hot” – quy trình ôn tập đầy đủ. Còn tác dụng lớn nhất của sơ đồ tư duy là tổng hợp kiến thích rất tổng quát, có thể tổng hợp nội dung tổng quát cả quyển sách, cả chương sách, cả mấy chục trang sách trong một tờ giấy. Cảm giác giống như bạn đi vào thành phố, bạn có một tấm bản đồ ở trong tay.

Slide5

(Sơ đồ tư duy tổng hợp kiến thức vật lí)

Bạn nhìn thấy hai sơ đồ tư duy trên không, đó là của một bạn học viên (bạn này là học sinh chuyên Toán) tổng hợp lại kiến thức văn học và vật lí. Khi bạn ôn tập, chỉ cần nhìn vào đó thấy rất hiệu quả, phần nào bạn chắc chắn, phần nào bạn chưa, từ đó bạn dễ dàng ôn lại, chứ không phải mơ hồ không biết mình đã học được gì, hay quên gì mất.

6. Sơ đồ tư duy không tự nhiên mà vẽ nhanh được.

Nhiều bạn dễ nóng vội, không chịu luyện tập nên vẽ sơ đồ tư duy không được nhanh. Ngày xưa thời đi học, mình cũng dùng sơ đồ tư duy phải từ 4-5 năm. Nhớ hồi lớp 12, đa phần các môn học mình vẽ sơ đồ tư duy vào vở ghi luôn (Năm cuối nên thầy cô cũng thoải mái). Chỉ có môn Toán và Thể Dục là mình không dùng sơ đồ tư duy 😛 (Chắc do là chuyên Toán nên trong đầu mình lúc nào cũng hệ thống được kiến thức). Còn các môn khác, đều dùng. Ban đầu vẽ xấu, mất nhiều thời gian. Có những sơ đồ tư duy mất 2-3 tiếng mới vẽ xong. Nhưng luyện nhiều thì chỉ khoảng 30 phút là xong, mà lại đẹp. Vậy nên các bạn nhớ kiên trì. Mà đừng bỏ cuộc, áp dụng là phải áp dụng tới cùng. Trong một khóa học về phương pháp học tập mình theo học của đại học US Sandiego, mình có được chia sẻ và thực sự thấm về sức mạnh sơ đồ tư duy. Nó phát triển sự sáng tạo vô cùng, nó kích thích trí não, nó tạo ra những ý tưởng mới. Chính vì thế hãy nhớ và áp dụng nhé. Chúc các bạn có những kết quả đột phá.

Cuối cùng là một vài sơ đồ tư duy đẹp mà các bạn học viên gửi cho mình:

sh8

(Sơ đồ tư duy sinh học 8)

benh

(Sơ đồ tư duy các loại bệnh)

Bình an và yêu thương.

Facebook Comments

Đỗ Việt Cường

Đỗ Việt Cường

“Những gì bạn làm được cho bản thân, sẽ ra đi cùng bạn. Những gì bạn để lại cho đời, sẽ ở lại mãi mãi”

13 thoughts on ““Ảo tưởng sức mạnh” về sơ đồ tư duy

  • 08/07/2015 at 11:20 pm
    Permalink

    Có thể dùng phần mềm để vẽ không ạ? Như vậy sẽ tiết kiệm thời gian vẽ cũng như dễ nhìn, dễ chỉnh sửa ạ?

    Reply
    • Đỗ Việt Cường
      28/08/2015 at 5:52 pm
      Permalink

      CŨng được em ơi, nhưng anh thích dùng bút cho cảm hứng! Phần mềm em có thể dùng xmind nhé 😉

      Reply
  • 19/07/2015 at 12:27 pm
    Permalink

    Bài :tuyệt chiêu dùng “Phao câu” nằm ở đâu vậy anh ^^

    Reply
  • 16/09/2015 at 4:56 pm
    Permalink

    Em đang muốn sử dung sđtd để tổng hợp kiến thức toán-lý-hóa và văn từ lớp 6-9 để tiện ôn và mục tiêu là mỗi ngày chỉ cần một chương ! Nhưng xem ra để chất lượng thế kia sẽ phải mất time mà em phải học buổi chiều, học thêm tiếng anh, nhu cầu nên chỉ đủ làm BTVN trên lớp là tạch…mà em cần phải ôn tổng 94 chương (6-9)!!! Không biết anh có “cao kiến” gì giúp em với :)?

    Reply
    • Đỗ Việt Cường
      02/10/2015 at 1:51 pm
      Permalink

      Có một sự thật là em không nhất thiết phải tổng hợp 94 chương để đạt mục tiêu của mình. Vì thế hãy tổng hợp những chương quan trọng nhất. Có một sự thật là khoảng 20% số chương sẽ chiếm 80% mức độ quan trọng. Em có thể hỏi thầy cô phần nào quan trọng để rồi tổng hợp những cái đó nhé. Như thế anh tin là em giảm được 5 lần thời gian học đó!

      Reply
  • 24/10/2015 at 2:48 pm
    Permalink

    Anh ơi chữ trong mindmap trong trang web này viết bằng bút lông ạ? Với lại các nhánh tô và viền cũng bằng bút lông để viết chữ ạ?

    Reply
  • 09/11/2015 at 10:32 am
    Permalink

    Cảm ơn anh, bài viết rất hay và giá trị

    Reply
  • 22/05/2016 at 12:15 am
    Permalink

    anh ơi,em vẽ được sơ đồ tư duy rồi nhưng ko biết học thuộc như thế nào?mong anh chỉ giáo!

    Reply
  • 04/10/2016 at 10:53 pm
    Permalink

    🙂 chẳng biết nói gì 🙂

    Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *