KỸ NĂNG ĐI TRƯỚC ĐAM MÊ (Định hướng sự nghiệp thế kỷ 21)


Mình thích gì, mình nên làm gì, làm thứ mình giỏi hay làm thứ mình thích, đam mê của mình là gì? Làm thế nào để tìm kiếm đam mê? Đây là một chủ đề không bao giờ ngừng hot, đặc biệt là với những người trẻ. Bài này dựa trên quyển Kỹ năng đi trước đam mê để nói về quan điểm “theo đuổi đam mê” là một lời khuyên tồi tệ, cũng như cùng phân tích ví dụ về Steve Jobs (Dựa trên quyển Tiểu sử Steve Jobs về những câu chuyện cuộc đời của Jobs).

1. STEVE JOBS có phải là TÌM ĐƯỢC ĐAM MÊ công nghệ từ RẤT SỚM

Không khó để rất nhiều sách phát triển bản thân, nhiều người khuyên nhủ chúng ta rằng “Hãy theo đuổi đam mê, thành công sẽ theo đuổi bạn”. Clip bên dưới trích bài nói chuyện của Steve Jobs năm 2005 tại ĐH Stanford, hiện tại nếu bạn search sẽ thấy có khoảng 26 triệu views, đồng thời thông điệp ông gửi ra được giới trẻ đón nhận một cách mạnh mẽ, hãy cùng để ý câu chuyện thứ hai mà ông nói: Trong đó có những câu nói như:

“Tôi may mắn khi sớm nhận ra những gì tôi yêu thích ngay từ khi còn trẻ.” “Chúng tôi làm việc chăm chỉ,” “Tôi nhận ra rằng điều duy nhất khiến tôi tiếp tục, đó là tôi yêu quý những gì tôi làm. Bạn sẽ tìm ra điều bạn thực sự đam mê.” “cách duy nhất để thực sự hài lòng với bản thân, là coi những điều bạn tin tưởng là công việc vĩ đại. Và cách duy nhất để làm một công việc vĩ đại là yêu những gì bạn làm. Nếu bạn chưa nhận ra, hãy tiếp tục tìm kiếm nó, không ngừng nghỉ.” “Khi thực hiện bằng tất cả trái tim mình, bạn sẽ biết khi nào tìm được nó. Và giống như mọi mối quan hệ trong cuộc sống, nó sẽ ngày càng tốt đẹp hơn theo thời gian. Vậy nên bạn hãy tiếp tục, đừng bao giờ dừng lại.”

Không thể phủ nhận rằng những câu nói này giúp cho con người ta có động lực và khao khát cháy bỏng về việc hãy tìm kiếm điều mình đam mê, hãy yêu thích nó, nếu chưa tìm thấy, thì hãy tiếp tục tìm kiếm. Nhưng:

2. MỘT NỬA SỰ THẬT thì không phải là sự thật

Jobs không nói dối, và nửa sự thật còn lại như sau:

Nếu nghe qua câu chuyện kia, thoáng qua người nghe sẽ thấy rằng Jobs có một đam mê mãnh liệt trong con đường công nghệ, và hình như ông ta phát hiện ra đam mê từ rất sớm, cũng như luôn luôn khát khao để theo đuổi và duy trì nó. Nhưng đó là khi ông ta 50 tuổi, đã thành công và nhìn lại câu chuyện. Vậy tất cả sự thật là như nào? Trong quyển tiểu sử Steve Jobs có kể lại một cách chân thực câu chuyện của ông ta. Hãy nhìn những gì ông ấy làm khi ở tuổi 20s.

Ngày còn học trung học, Steve Jobs có thích kĩ thuật, đã từng làm phụ công việc sản xuất máy đếm tần số với công việc là đặt đai ốc và bu lông vào linh kiện trong dây chuyền sản xuất. Hồi cấp 3, cũng từng theo học khóa học về điện tử, và từng tạo ra thiết bị hệ thống đèn quang điện có thể chuyển mạch khi tiếp xúc ánh sáng. Bên cạnh đó, sở thích hay đam mê của Steve Jobs khi đó là dành ra cả hàng năm trời để nghiên cứu giáo lí thiền của Phật giáo, thích sử dụng chất kích thích (đã từng gia nhập hội sử dụng LSD – một loại ma túy). Lên ĐH, Jobs không muốn theo học Stanford, mà muốn được học một cái gì đó vừa nghệ sĩ, vừa thú vị. Lý do ông theo học trường Reed College, là vì đây là trường tư thục thuộc nhóm khoa học xã hội (Chứ không phải là “tôi may mắn nhận ra những gì mình yêu thích – công nghệ – ngay từ khi tôi còn trẻ”), Jobs thích gia nhập nhóm sinh viên có lối sống hippie (chủ nghĩa lập dị) với triết lý: khởi động – hòa nhập và từ bỏ. Đó là lí do vì sao hơn 1/3 sinh viên trường có tỉ lệ bỏ học.

Đam mê của Jobs khi đó là thiền, nghe nhạc Dylan và dùng chất kích thích, tham gia lễ hội festival tình yêu và đến trung tâm dậy thiền. Quãng đời tuổi trẻ của Jobs là ăn chay, ngồi thiền, dùng chất gây ảo giác và rock, và đó là tiêu chuẩn trong hành trình tìm kiếm sự giác ngộ. Và mấu chốt lớn nhất: ông ít quan tâm đến việc học cũng như bỏ học. Cho nên, nếu Jobs theo đuổi đam mê của mình thì có lẽ ngày hôm nay ông đã trở thành giáo viên nổi tiếng nhất của Trung Tâm Thiền Los Altos.

3. Hãy nhìn những gì Steve Jobs LÀM, đừng tin những gì ông ấy NÓI

Nghỉ học sau năm đầu tiên, cùng với khí chất không tuân thủ luật lệ đã biến Jobs trở thành một gã “lập dị” theo cách nói thời đó. Chán ngán cảnh ăn nhờ ở đậu của mình, ông quay trở về nhà, sống cùng bố mẹ và làm một công việc ca đêm. Một kỹ sư trong vùng thành lập công ty máy tính và hợp tác với Jobs. Sau đó, ông rời công việc và khi quay về thì bị thay thế. Những hành động này không phải là của một người đa mê công nghệ và kinh doanh, ông chỉ quan tâm đến điện tử khi nó hứa hẹn mang đến khoản tiền mặt nhanh chóng. Ý tưởng xuất hiện bộ công cụ mô hình máy tính có thể lắp ráp tại nhà với kế hoạch ban đầu là chế tạo bảng mạch. Nhưng Byte Shop, cửa hàng máy tính tiên phong của Paul Terrell lại đề nghị mua những chiếc máy tính được lắp ráp hoàn chỉnh. Jobs đón nhận ngay cơ hội mang về khoản tiền lớn hơn dự tính và sự may mắn bất ngờ này dẫn đến sự ra đời của Apple Computer. Apple Computer ra đời không nhờ vào niềm đam mê, mà là kết quả của một thành công may mắn – một “kế hoạch nhỏ” bất ngờ tạo được bước đột phá.

4. Câu chuyện về Wozniak

Nhìn lại thành công của Steve Jobs, rõ ràng lúc đó ông ta không theo đuổi ĐAM MÊ, mà ông ta làm thứ mà ông ta có KỸ NĂNG nhiều nhất. Rõ ràng, kỹ năng của ông ta là thứ đi trước – cái mà ông ta gọi là đam mê. Thứ mà ông ta giỏi nhất ở những tuổi 20s, đó chính là kĩ thuật. Tuy nhiên, nếu nói đến thành công vang dội – thì không thể phủ nhận đến việc phải có sự xuất hiện của Woziak – người làm cùng ông ta lúc bấy giờ.

Wozniak ngay từ lớp 4 đã là cậu bé của công nghệ, việc làm một bóng bán dẫn còn dễ hơn là việc bắt chuyện với bạn nữ trong lớp. Sinh ra với cha mình là sinh viên xuất sắc tốt nghiệp ngành kĩ thuật trường kĩ thuật California, và sau đó cha ông là nhà khoa học về tên lửa. Ngay từ khi còn nhỏ, Wozniak đã là một thiên tài về kĩ thuật. Và khi mà Wozniak kết hợp với Steve Jobs, thì đó là sự kết hợp của 2 tài năng về kĩ thuật – khi mà Wozniak thậm chí đạt đến đỉnh cao về kĩ năng trong ngành kĩ thuật. Steve Jobs – một người vốn thông minh từ nhỏ – khi từng được học vượt lớp ngày đi học, tuy không giỏi kĩ thuật bằng Wozniak thời điểm đó – nhưng cũng là một người có kĩ năng giỏi về kĩ thuật rất nhiều. Khi mà từ nhỏ đã đi làm thêm về kĩ thuật rất nhiều.

Tổng kết lại, có quá nhiều người trong số chúng ta luôn đi tìm kiếm một thứ gì đó, theo tiếng gọi của trái tim – là đam mê mà quên đi mất một điều rằng để trở nên thành công – cần một thứ đi trước nó: chính là KỸ NĂNG.

Bài này mới phân tích về việc ngay cả khi những người họ nói rằng họ theo đuổi đam mê nhưng trên thực tế, thứ làm cho họ thành công chính là kỹ năng. Các bài sau sẽ nói tiếp về việc “Theo đuổi đam mê” có thể là lời khuyên “giết chết” sự nghiệp, cũng như tư duy thợ lành nghề để trở thành chuyên gia hay laser-like focus để “không mắc kẹt ở mức trung bình”

Facebook Comments

Đỗ Việt Cường

Đỗ Việt Cường

“Những gì bạn làm được cho bản thân, sẽ ra đi cùng bạn. Những gì bạn để lại cho đời, sẽ ở lại mãi mãi”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *